1. Giới thiệu chung
Áo cóm là trang phục truyền thống đặc trưng của phụ nữ dân tộc Thái, đặc biệt phổ biến ở tỉnh Sơn La và các vùng Tây Bắc. Chiếc áo không chỉ là y phục hàng ngày mà còn là biểu tượng của sự dịu dàng, khéo léo và bản sắc văn hóa dân tộc Thái từ bao đời nay.

2. Đặc điểm nổi bật

- Kiểu dáng: Áo cóm thường là áo bó sát thân, cổ tròn hoặc cổ đứng, cài khuy bạc hoặc cúc bướm từ cổ xuống eo, tay ngắn.

- Chất liệu: Vải bông hoặc tơ tằm, thường là vải dệt thủ công, mát mẻ, thoáng khí.

- Họa tiết: Màu sắc áo có thể là xanh, trắng, hồng, tím,... thường phối với hoa văn thêu tay hoặc đính cườm tinh xảo.

- Trang phục đi kèm: Áo cóm thường được mặc cùng váy thổ cẩm dài và thắt lưng màu nổi, làm tôn lên vóc dáng mềm mại, uyển chuyển của người phụ nữ Thái.

3. Ý nghĩa văn hóa

- Là trang phục truyền thống trong lễ hội, đám cưới, nghi lễ tín ngưỡng và các sự kiện cộng đồng.

- Thể hiện sự duyên dáng, hiền hậu, đảm đang của người con gái Thái.

- Một cô gái Thái biết may áo cóm đẹp, thêu khéo được xem là tiêu chuẩn của người phụ nữ đảm đang, tài hoa.

4. Phân bố và gìn giữ

- Áo cóm phổ biến ở các huyện Quỳnh Nhai, Mường La, Thuận Châu, Yên Châu, Mai Sơn... nơi người Thái sinh sống đông đúc.

- Hiện nay, nhiều hợp tác xã và nghệ nhân đang khôi phục nghề may áo cóm truyền thống kết hợp thiết kế hiện đại để phục vụ du lịch và biểu diễn văn hóa.

5. Ứng dụng hiện đại

- Áo cóm không chỉ còn trong đời sống văn hóa mà còn được thiết kế cách tân để biểu diễn, trình diễn thời trang dân tộc, và phục vụ du khách muốn trải nghiệm mặc thử.

- Được chọn làm đồng phục trình diễn trong các sự kiện quảng bá văn hóa Tây Bắc, lễ hội văn hóa dân tộc Thái.